close
تبلیغات در اینترنت
پيدايش تصوف

جستجوگر پیشرفته سایت



آخرين ارسال هاي تالار گفتمان
loading...
عنوان پاسخ بازدید توسط
0 123 islamiweb
0 168 islamiweb
0 187 islamiweb
0 98 islamiweb
0 116 islamiweb

پيدايش تصوف
پيدايش تصوف منبع : صوفیه و تصوف در پرتو قرآن و سنت
                                                                 


پیدایش تصوف
                                                                 
اصطلاح ((تصوف))در قرن دوم هجری متداول شد ، تصوف از جنبه مصداق ومعنویت همان روش و برنامه ای بود که پیامبر(ص) و یارانش در قرن اول هجری داشتند. درونهای یاران رسول(ص) و خاندان او مملوّ بود از دانشهای ذوقی وشهودی ، چه در عمل و چه در مسیر اشاعه زندگی و چه در جرگه اهل صفه که در عبادت و صفا ، گوی سبقت ربودند .

و آن حضرت با مشاهده آن صمیمیت و صفا(که منظورشان در هرکاری رضایت خدا بود و اینکه بهتر از این که هست نمی تواندباشد)،کار و عمل آنها را تثبیت فرمودند ، در هر حال هر یک از آنها ، بر خلوص در توحید و اخلاص نیت اصرار داشتند، کمال سیره و روش رسول خدا(ص) و آل گرامیش بود که به اندازه فهم و درک مردم با آنها روبرو شوند و آنان را به تناسب توان و ذوقشان به سوی عمل صالح ، و کمال و پیشرفت و صفا ، سوق دهند 
                                                                 
تصوف اسلامی همان دین خالص ، خلوص نیت برای خداست که منشأ و مقدمه تحقّق عبودیت و وسیله ای جهت نشان دادن عظمت پروردگاری می باشد ، به حقیقت پیوستن آراستگی درونها به معارف و اسرار الهی ، رضا ، توکل و اخلاص و دارندگی حال و احوال ظاهر از توجه به عبادات ، وَرَع و تقوا به تبعیت از رسول خدا (ص) و ال گرامیش در افعال  و اقوال و احوال ، و این توجه به ظاهر و باطن ، همان سیره و طریق زندگی پیامبر و خاندانش بود ، جهت حصول مراتب سه گانه دین ((اسلام-ایمان-احسان))که در حدیث مشهور از عمربن خطّاب (رض)نقل شده است{به روایت بخاری، حدیث مفصلی است که این چنین آغاز می شود ،حضرت جبرئیل (ع)نزد پیامبر اکرم (ص) که میان اصحابش نشسته و با او به پرسش و پاسخ می پردازد از اسلام ، از ایمان سؤال می شود . سپس از پیامبر ، معنی احسان را می پرسد و جواب می شنود. خدا را آنچنان عبادت کنی که او را می بینی زیرا اگر تو خدا را نمی بینی ، خداوند که تو را می بیند-تا آخر حدیث}باید دانست ، مراد از توحید و اینکه مسلمان موحّد است ، تنها این نیست که صرفاً به ظاهر و یا باطن امر و تکالیف و مراحل شناخت توجه شود ، توحید یک جانبه نیست ، بلکه درون و برون شخص هر دو مورد نظر می باشد، در غیر این صورت ، از جاده توحید خالص بیرون خواهد بود{عبارت مشهور از امام مالک (رض) این است : کسی که اهل شریعت و عمل باشد و عارف نباشد فاسق است و کسی که عارف باشد و اهل شریعت و عمل نباشد زندیق ،حقیقت در پیوستگی هردوست}کسی که فقط درون را در نظر دارد و از ظواهر خداپرستی بیرون باشدزندیق و شیطان صفت است و با شریعت و حکمت آن مخالفت ورزیده و آنکه فقط به ظواهر امر توجه کند فاسق خواهد بود زیرا اعمال او از اخلاص و صداقت بیرون مانده است.

خدای متعال فرمود: وَذَرُواْ ظَاهِرَ الإِثْمِ وَبَاطِنَهُ
                                                                 
سوره انعام آیه 120=یعنی گناه را به تمام و کمال ، ظاهر و باطن رها کنید از شرک جلی و خفی در امان باشید
                                                                 
وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ (سبأ /13)و چقدر اندک هستند بندگان شکر گزار اگر از میان شما کسی خدا را به کمال و به دور از گناه ظاهر و باطن و شرک جلی و خفی ،پیوسته با بهره گیری از همه حواس و به استعانت نیروی معنوی و باطنی بر متابعت و پیروی آیین محمدی را پذیرا باشد و در عمل آورد. آن کس صوفی واقعی و اهل عرفان است و دارای مقام ((احسان در عمل))و مصداقی کامل برای به اجرا در آوردن اقوال و افعال و اعمال حضرت رسول(ص) 

                                                                 

دانستن علم دین شریعت باشد
_ _ _ 
 چون در عمل آوری طریقت باشد
_ _ _ 
  گر علم و عمل جمع کنی با اخلاص
_ _ _
از بهر رضای حق ، حقیقت باشد

   شاه نعمت الله ولی


                                                                 
خلاصه کلام ، آنچه از حال و احوال خاصان یاد شد ، همان روش و سیره مسلمانان قرن اول و دوم و سوم به تأسّی طریقت حبیب خدا محمّد مصطفی (ص) و خاندان او بود.

در سده های بعد به دلیل ارتباط مسلمانان با ملّتهای دیگر و آمیخته شدن فلسفه های بیگانه با آیین محمدی و رواج فرهنگهای غیر اسلامی ، بزرگ مردانی در هر رشته بپا خاستند برخی به حمایت و تطابق و گروهی به دفاع آن مضامین و اعمال پرداختند، در این باره کتابها تألیف شد . فرهنگ نویسان عرب کوششها کردند ، فقها و اصولیان هر یک به نوبه خود ایستادگیها نشان دادند ، عبادتگذاران و اهل ورع و عرفان برای تبیین خلوص و بیان حال و احوال خاصان صدر اسلام ، در زمینه احسان و توجه به درون و برون و شیوه راستین تقدس و اعمال ، قدم به میدان گذاشتند که اصطلاحاً به نام اهل عرفان و تصوّف ((

متصوّفه)) نامیده شدند که تا قام قیامت راه خود را ادامه می دهند.

ناگفته نماند ،آنچنان که در هر گروه ، اهل حدیث یا فقها و دیگران ، افرادی از مسیر اصلی دور ماندند ، از میان اهل تصوّف نیز برخی بحق و برخی مخلصانه و افرادی فقط از نظر لباس و نام با آنها در یک ردیف آمده اند.خدای تعالی فرمود:
                                                                 
هُمْ دَرَجَاتٌ عِندَ اللّهِ واللّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ 
                                                                 
((آل عمران / 163)) آنها در نزد خدای مراتبی دارند و خداوند به آنچه که انجام می دهند آگاه است.
                                                                 
در هر حال آنچه در کتاب و سنت آمده خود دلیلی روشن و قاطع است ، کسی که ادعای تصوّف واقعی کند  و با برنامه های قرآن و سنت ، در هر زمینه ، اقوال و افعال مخالفت نماید ، ادعایش باطل و مردود است و چه بسا در میان مسلمانان ، افرادی از آن نوع هم باشند، خداوند جامعه اسلامی را از شر آنها در امان دارد.


                                                                 
اکنون به مسأله ای می پردازیم که سخن درباره آن بسیار است و آن مسأله وحدت وجود و اتحاد و حلول است و دیدگاه اهل تصوّف در آن زمینه : وحدت وجود، نزد صوفیه مسلمان با آن چه در زبان و بیان فلاسفه است با همیکی نیست ، نظر فلاسفه که میان خالق و مخلوق و صفت و صانع جدایی به چشم نمی خورد ، از نظر متصوّفه کفر و نارواست ، خداوند تعالی والاتر از چنین نسبت ها می باشد و صوفیان کُلاً از آن گریزان اند.
                                                                 
وحدت وجود{تصوف روشن و معهود مبنی بر تعهد و استدلال ، گفته وحدت وجود را رد می کند ، امام سیّد احمد رفاعی مؤسس و رهبر طریقه رفاعی (رض) می گوید :از این نوع سخنان و فلسفه و وحدت و امثال آن گوشهایتان را ناشنوا کنید ، این نوع علم ، موجب لغزش انسانها به داخل آتش دوزخ است-(البرهان المؤیّد ص70)} که برخی از اهل تصوّف در سخنان خود دارند ، امر معنوی و علم ربّانی مربوط به بیان حقّانیت وحدانیت خداست در ذات و صفات و افعال ، در این باره گفته شده (
                                                                 
اِتَّقوا فراسَةَ المؤمنِ فانَّه یَنظرُ بنورِالله
                                                                 
–التاج الجامع للاصول عن اب سعید عن النبی): مواظب زیرکی و توانمندی مؤمن باشید که او ناظر به نور خداست. در راستای اصطلاح و شناختی است که از پیامبر خدا(ص) آموخته اند:
                                                                 
قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَاْ وَمَنِ اتَّبَعَنِي سوره یوسف / 108
                                                                 
بگو این راه و رسم من است که به سوی خداوند دعوت می کنم که من و هرکس که پیرو من باشد ، برخوردار از بصیرت هستیم 
                                                                 
بصیرت در آیه ، رؤیت قلب و مشاهده باطنی جهت کشف حقایق امور کهنه هر چیزی است که موجبات یک نوع فهم و آگاهی را فراهم می کند که با فکر و عقل و نظر حسی ناممکن است و این را هم باید توجه کرد که خداوند چگونه به پیامبرش می فرماید :عَلی بصیرةٍ انا و مَن اتّبعَنی ، یعنی این روشنی درون و مشاهده باطنی ،اختصاص به پیامبر و خاندانش ندارد بلکه هرکس طریقت و شیوه او را برگزیند ؛ پیروی از اقوال ، افعال و احوال او را مدّ نظر دارد ، یا حدّ اقل با توجه به سه رکن اسلام،ایمان و احسان ، دقت در آراستگی درون و برون و برخورداری از اعتقاد، توکل ، رضا ، ذوق و تعلق خاطر نسبت به خدا را در برنامه خود داشته باشد مشمول این انعام و رحمت است ، و در غیر این صورت وصول به مراتب کمال و مقامات مردان واقعی را امیدنخواهد داشت و گرفتار اوهام و سرگشتگی شده متکبر و مغرور به دنبال نفس امّاره خواهد رفت ، تا آنجا که فکر می کند که می تواند زمین را بشکافد و یا قُلَل شامخ و کمک آنها را در نوردد.
                                                                 
اگر وحدت وجود عبارت باشد از پیوستگی قدیم و حادث ، یا اتّحاد دو قدیم ، از نظر اهل تصوّف مردود شناخته می شود و خدای سبحان را باید از این نسبت ها والاتر دانست
                                                                 
بری ذاتش از تهمتِ ضدّ و جنس
                                                                 
غنی ملکش از طاعتِ جنّ و انس
                                                                 
جهان متفق بر الهیتش
                                                                 
فرو مانده از کُنه ماهیتش
                                                                 
بشر ماورای جلالش نیافت
                                                                 
بشر منتهای جمالش نیافت 

 
                                                                 
ادامه دارد......    

منبع:شريعت +طريقت =حقيقت
تعداد بازديد : 90
مطالب مرتبط
آیه(و کان تحته کنز لهما)
نماز
ازدواج عجیب تاریخ؛ حماسه‌ی عشق بزرگ
صحابه‌ و روابطشان‌ با خاندان‌ پیامبر
آثار ناگوار گناه بر فرد و جامعه
زندگينامه مبلغ اسلام حضرت مولانا محمد الیاس رحمه الله عليه
آشنايى با نهضت جماعت تبليغ-1
آشنايى با نهضت جماعت تبليغ-2
آشنايى با تصوف و عرفان(1)
نامه حضرت على(رض) به فرزندشان حضرت امام حسن(رض)
فتوحات قدس در طول تاريخ
شيوه تعامل با كودكان
شش صفت
صفات برجسته اهل تصوف
طريقه حصول الله تعالى
ذكرالله و اطمينان قلب
از اهل بیت پیامبر(ص)؛ مادران مؤمنان حضرت عائشه‌ صدیقه‌ (رض)
آخرين فرصت ثبت نام توبه كنندگان(بشتابيد. . .)
طاعات پنهاني، نشانه اخلاص
تربيت فرزندان
پنج صفت منافقين
پندهاي امام سفيان ثوري
واي از روزي كه مرگ تو را به هنگام گناه دريابد
يادي از بلال حبشي (رض)
ادامه نزول سكينه-قسمت سوم
ادامه نزول سکینه-قسمت دوم
نزول سکینه ازحضرت مولانا شاه حکیم محمداخترصاحب(رح)-قسمت اول.
هجرت، حادثه بزرگ امت
شاه ولی الله دهلوی؛ احیاگر سنت در سرزمین هند
ميدانيد كه يك مُرده چه احساسي دارد؟
بخش نظرات

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی